Glokom (Göz Tansiyonu) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri
Glokom Nedir?
Glokom, göz içindeki sıvı basıncının yükselmesi veya görme sinirinin bu basınca karşı hassas olması sonucu optik sinirde hasar oluşmasıyla ortaya çıkan kronik bir göz hastalığıdır.
Halk arasında göz tansiyonu olarak bilinen glokom, zaman içerisinde görme sinirine zarar vererek görme alanında geri dönüşü olmayan kayıplara neden olabilir.
Dünya genelinde kalıcı körlüğün en sık nedenlerinden biri olan glokom, erken dönemde teşhis edildiğinde kontrol altına alınabilen ancak oluşan sinir hasarının geri döndürülemediği bir hastalıktır.
Özellikle Samsun glokom tedavisi, Samsun göz tansiyonu, Samsun glokom ameliyatı ve Samsun göz doktoru gibi aramalar son yıllarda oldukça yaygındır.
Göz Tansiyonu Nedir?
Göz içerisinde aköz hümör adı verilen özel bir sıvı bulunmaktadır.
Bu sıvı:
- Gözün beslenmesini sağlar
- Gözün şeklini korur
- Kornea ve lensin sağlıklı çalışmasına yardımcı olur
Normal şartlarda bu sıvı sürekli üretilir ve belirli kanallardan dışarı atılır.
Üretim ile boşaltım arasındaki dengenin bozulması durumunda göz içi basıncı yükselir.
Bu basınç artışı zamanla optik sinirde hasara yol açabilir.
Glokom Neden Tehlikelidir?
Glokomun en önemli özelliği uzun yıllar hiçbir belirti vermeden ilerleyebilmesidir.
Hastaların büyük bölümü:
- Görmesi iyi olduğu için
- Ağrısı olmadığı için
- Günlük yaşamında sorun yaşamadığı için
hastalığın farkına varamaz.
Ancak bu süreçte optik sinirde geri dönüşü olmayan hasarlar gelişmeye devam eder.
Bu nedenle glokom "sessiz görme hırsızı" olarak da tanımlanmaktadır.
Glokomun Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler glokomun tipine göre değişiklik gösterebilir.
Sessiz (Kronik) Glokom Belirtileri
En sık görülen glokom tipi olan açık açılı glokom çoğu zaman belirti vermez.
İlerleyen dönemde:
Görme Alanında Daralma
Öncelikle çevresel görme etkilenir.
Karanlıkta Görme Güçlüğü
Özellikle düşük ışıklı ortamlarda fark edilebilir.
Tünel Görüş
İleri evrelerde hasta yalnızca merkezi bölgeyi görebilir.
Görme Kalitesinde Azalma
Hastalık ilerledikçe ortaya çıkabilir.
Akut Glokom Atağı Belirtileri
Dar açılı glokomda ani bir atak gelişebilir.
Bu durum acil müdahale gerektirir.
Şiddetli Göz Ağrısı
En belirgin belirtilerden biridir.
Baş Ağrısı
Özellikle göz çevresinde yoğunlaşabilir.
Bulantı ve Kusma
Atak sırasında görülebilir.
Ani Bulanık Görme
Dakikalar veya saatler içinde gelişebilir.
Işık Etrafında Renkli Halkalar
Hastalar ışıkların çevresinde renkli hareler görebilir.
Gözde Kızarıklık
Atak sırasında sık görülür.
Bu belirtilerden biri varsa zaman kaybetmeden göz doktoruna başvurulmalıdır.
Glokom Neden Oluşur?
Glokom tek bir nedene bağlı gelişmez.
Birden fazla risk faktörünün bir araya gelmesiyle ortaya çıkabilir.
Yüksek Göz İçi Basıncı
En önemli risk faktörüdür.
Ancak her yüksek göz tansiyonu glokom anlamına gelmez.
Genetik Yatkınlık
Ailede glokom öyküsü bulunması riski artırır.
Özellikle:
- Anne
- Baba
- Kardeş
gibi birinci derece akrabalarda glokom varsa düzenli takip önerilir.
Yaş
40 yaş sonrasında risk artmaya başlar.
60 yaş üzerinde görülme sıklığı belirgin şekilde yükselir.
Miyopi ve Hipermetropi
Yüksek dereceli kırma kusurları glokom riskini artırabilir.
Diyabet ve Hipertansiyon
Damar yapısını etkileyen sistemik hastalıklar glokom gelişimine katkıda bulunabilir.
Kortizon Kullanımı
Uzun süreli kortizon kullanımı göz tansiyonunun yükselmesine neden olabilir.
İnce Kornea Yapısı
Glokom gelişimi açısından önemli risk faktörlerinden biridir.
Travmalar
Göz yaralanmaları sonrasında sekonder glokom gelişebilir.
Glokom Türleri Nelerdir?
Primer Açık Açılı Glokom
En sık görülen glokom türüdür.
Yavaş ilerler.
Çoğu zaman hiçbir belirti vermez.
Dar Açılı Glokom
Ani ataklarla ortaya çıkabilir.
Acil müdahale gerektiren bir durumdur.
Normal Tansiyonlu Glokom
Göz tansiyonu normal sınırlarda olmasına rağmen optik sinirde hasar gelişebilir.
Sekonder Glokom
Başka bir hastalığa bağlı gelişir.
Örneğin:
- Travma
- Diyabet
- Kortizon kullanımı
- Üveit
sonrasında oluşabilir.
Konjenital (Doğumsal) Glokom
Bebeklik döneminde ortaya çıkar.
Erken teşhis edilmediğinde ciddi görme kaybına yol açabilir.
Glokom Nasıl Teşhis Edilir?
Glokom tanısı yalnızca göz tansiyonu ölçümü ile konulmaz.
Kapsamlı değerlendirme gerektirir.
Göz Tansiyonu Ölçümü (Tonometri)
Göz içi basıncı ölçülür.
Tanının önemli parçalarından biridir.
Optik Sinir Muayenesi
Görme sinirindeki hasar değerlendirilir.
OCT (Optik Koherens Tomografi)
Günümüzde glokom tanısında en önemli cihazlardan biridir.
OCT ile
- RNFL (sinir lifi tabakası)
- Optik sinir başı
- Retina katmanları
yüksek çözünürlükle incelenebilir.
Görme Alanı Testi
Glokomun oluşturduğu görme kayıplarını tespit etmek için kullanılır.
Takip sürecinde büyük önem taşır.
Kornea Kalınlığı Ölçümü (Pakimetri)
Kornea kalınlığı göz tansiyonu ölçüm sonuçlarını etkileyebilir.
Bu nedenle değerlendirilmesi gerekir.
Gonyoskopi
Ön kamara açısı değerlendirilir.
Glokom tipinin belirlenmesinde önemli rol oynar.
Glokom Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tedavinin amacı:
- Görme sinirini korumak
- Göz içi basıncını düşürmek
- Hastalığın ilerlemesini durdurmaktır
İlaç Tedavisi
Tedavinin ilk basamağını oluşturur.
Göz damlaları:
- Sıvı üretimini azaltabilir
- Sıvı drenajını artırabilir
Düzenli kullanım son derece önemlidir.
Lazer Tedavileri
Belirli glokom tiplerinde etkili olabilir.
Selektif Lazer Trabeküloplasti (SLT)
Açık açılı glokomda uygulanabilir.
Avantajları:
- Dokuya zarar vermez
- Tekrarlanabilir
- Damla ihtiyacını azaltabilir
Lazer İridotomi
Dar açılı glokomda uygulanır.
Ani glokom atağı riskini azaltabilir.
Glokom Cerrahisi
İlaç ve lazer tedavilerinin yetersiz kaldığı durumlarda uygulanabilir.
Trabekülektomi
En sık uygulanan glokom ameliyatlarından biridir.
Göz içi sıvısının yeni bir yoldan dışarı akması sağlanır.
Tüp (Shunt) Cerrahileri
İleri evre glokomlarda tercih edilebilir.
Özel drenaj sistemleri kullanılır.
MIGS (Minimal İnvaziv Glokom Cerrahileri)
Modern glokom cerrahileri arasında yer alır.
Avantajları:
- Daha hızlı iyileşme
- Daha düşük komplikasyon riski
- Daha konforlu iyileşme süreci
Glokom Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen glokom:
- Görme alanı kaybı
- Tünel görüş
- Kalıcı optik sinir hasarı
- Geri dönüşü olmayan körlük
ile sonuçlanabilir.
Bu nedenle düzenli takip hayati önem taşır.
Glokomdan Korunmak Mümkün müdür?
Kesin korunma yöntemi bulunmamaktadır.
Ancak risk azaltılabilir.
Koruyucu Öneriler
- Düzenli göz muayenesi yaptırmak
- Diyabet ve tansiyonu kontrol altında tutmak
- Kortizon kullanımında dikkatli olmak
- Sigara kullanmamak
- Aile öyküsü varsa yıllık kontrolleri aksatmamak
Ne Zaman Göz Doktoruna Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda gecikmeden göz muayenesi yapılmalıdır:
- Ailede glokom öyküsü varsa
- 40 yaş üzerindeyseniz
- Göz tansiyonu yüksek çıktıysa
- Görme alanında daralma hissediyorsanız
- Ani bulanıklık oluştuysa
- Işık etrafında renkli halkalar görüyorsanız
- Şiddetli göz ağrısı yaşıyorsanız
Samsun'da Glokom Takibi ve Tedavisi
Glokomda başarılı sonuçların temelinde erken tanı ve düzenli takip yer almaktadır.
Dr. Öğr. Üyesi Gökhan Özgür tarafından gerçekleştirilen glokom değerlendirmelerinde OCT, görme alanı analizi, gonyoskopi ve optik sinir incelemeleri kullanılarak hastalığın evresi belirlenmekte ve kişiye özel tedavi planı oluşturulmaktadır.
Sonuç
Glokom, erken dönemde belirti vermeden ilerleyebilen ve tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybına neden olabilen ciddi bir göz hastalığıdır. Düzenli göz muayeneleri sayesinde erken teşhis edilebilir ve uygun tedavi ile ilerlemesi kontrol altına alınabilir. Özellikle aile öyküsü bulunan bireylerin düzenli göz kontrollerini ihmal etmemesi büyük önem taşımaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Glokom tamamen iyileşir mi?
Hayır. Tedavi ile hastalığın ilerlemesi kontrol altına alınabilir ancak oluşan sinir hasarı geri döndürülemez.
Glokom körlük yapar mı?
Tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybına ve körlüğe yol açabilir.
Göz tansiyonu yüksek olan herkes glokom hastası mıdır?
Hayır. Yüksek göz tansiyonu olan her kişide glokom gelişmeyebilir.
Göz tansiyonu normal olduğu halde glokom olabilir mi?
Evet. Normal tansiyonlu glokom adı verilen bir tür bulunmaktadır.
Glokom genetik midir?
Evet. Aile öyküsü önemli risk faktörlerinden biridir.
Glokom hangi yaşlarda görülür?
Her yaşta görülebilir ancak 40 yaş sonrası risk belirgin şekilde artar.
Glokom ağrı yapar mı?
Kronik glokom genellikle ağrı yapmaz. Akut glokom atağında şiddetli ağrı görülebilir.
OCT neden önemlidir?
Optik sinir ve sinir lifi tabakasındaki hasarı erken dönemde tespit etmeye yardımcı olur.
Glokom damlaları ömür boyu kullanılır mı?
Birçok hastada uzun süreli kullanım gerekebilir.
Glokom ameliyatı kesin çözüm müdür?
Ameliyat göz tansiyonunu düşürmeye yardımcı olur ancak düzenli takip yine de gereklidir.
SLT lazer nedir?
Açık açılı glokom tedavisinde kullanılan ve damla ihtiyacını azaltabilen bir lazer yöntemidir.
Dar açılı glokom tehlikeli midir?
Evet. Ani glokom atakları acil müdahale gerektirir.
Glokom çocuklarda görülür mü?
Evet. Doğumsal glokom bebeklik döneminde görülebilir.
Diyabet glokom riskini artırır mı?
Evet. Diyabet önemli risk faktörlerinden biridir.
Glokomdan korunmak mümkün müdür?
Kesin olarak önlenemese de düzenli muayeneler ve risk faktörlerinin kontrolü ile erken teşhis sağlanabilir.